Yazı Boyutu	Tarih : 04.10.2008 - 00:07:03
O kim biliyor musunuz? Nicholas Cagein başrolünü oynadığı Adaptation filminde, senaryo yazma dersleri veren, aksi karakter. Robert McKee, dünyayı dolaşıp Story başlıklı seminerler veriyor. Hikaye yazmayı öğretiyor. Filmdeki kadar aksi. İlk h

O kim biliyor musunuz? Nicholas Cage’in başrolünü oynadığı Adaptation filminde,
senaryo yazma dersleri veren, aksi karakter. Robert McKee, dünyayı dolaşıp
“Story” başlıklı seminerler veriyor. Hikaye yazmayı öğretiyor. Filmdeki kadar
aksi. İlk hikayesiyle şöhret, servet kazanmayı hayal edenlere çok kızıyor.

Hollywood’a muhalif. McKee, 4-5-6 Haziran’da efsane haline gelmiş seminerini
İstanbul’da verecek. İyi hikaye nedir, kimler yazar, kimler yazamaz, o bu
seminerlerde ne anlatıyor da öğrencileri en güzel filmleri ve dizileri yazar
hale geliyor, McKee’ye sorduk.

Nasıl bu kadar ünlendiniz, Hollywood’da fenomene dönüştünüz?

- Kazara… Böyle bir hedefim yoktu. 1970’lerde Hollywood’da harıl harıl senaryo
yazıyordum. Prestijli sinema okulu Sherwood Oaks’tan öğretmenlik önerdiler.
Dustin Hoffman oyunculuk, Sydney Pollack yönetmenlik dersleri veriyordu.
Kurslarım kulaktan kulağa yayıldı, iki ayda öğrenci sayım üçe katlandı. Fakat
okul iflas etti. Ders vermek eğlenceliydi, gazeteye özel yazarlık dersi ilanı
verdim. Ertesi gün sınıfta 200 kişi toplanmıştı. Story Seminerleri böyle
başladı.

Yeteneksiz ama azimli birinden yazar yaratabilir misiniz?

- Yaratamam, yetenek öğretilmez. Sadece bu sanatın prensipleri öğretilir.
Seminerde yazmanın, hikayeciliğin tarihini, geleceğini anlatırım. Katılımcıların
zeki, hayatı kavrama, anlatma yeteneği olduğunu varsayarım. Anlattığımı anlayan,
yetenekli olanlar gerçek bir hikaye yazabilir.

İyi bir fikir, hikayeye başlamak için yeterli mi?

- İyi yazarlar genelde içe dönük, kapalı tiplerdir. Hayata karşı farklı
hassasiyetleri, anlatacak çok hikayeleri vardır. Sadece bir iyi fikriniz varsa
işiniz zor. Çünkü ilki, hayatınızdaki en kötü yazıdır. Her yeni fikir ve gayret
kişiyi geliştirir. İşin ustası olmak, 10 yıl sürer. 10 kitap, 10 senaryo, 10
tiyatro oyunu demektir bu. 10 yıl tek fikirle geçmez!

Ama mesela Orhan Pamuk’un en iyi romanının ilk romanı olduğu söylenir. Bu nasıl
oluyor?

- Elbette istisnalar var. Anlık ilham ve tutkuyla masaya oturup, ilk denemede
basılmaya değer eser yazabilen çok azdır. Kim bilir, Pamuk’un çekmecesinde o
kitaptan önce günışığına çıkmamış kaç deneme, kaç bin sayfa saklıydı? Yazmak
ciddi iştir, azim ve çalışma olmadan iyi sonuç alamazsınız. Tek eserle şöhret
hayaliyle yaşayan çok. Hayallerle ilgilenmiyorum.

Bir hikayenin en basit hali şu mudur: Kahramanın normal bir hayatı vardır, bir
şey olur ve hayatının dengesi bozulur…

- Bu başlangıç. Kahraman hayatını tekrar dengeye oturtmak için gerekenleri
belirler. Fiziksel, ruhsal koşulları, arkadaşlarını, patronunu, sevgilisini,
karısını, komşularını, şehrini gözden geçirir. Bu, hikayenin ortası. Sonra
dengeyi bozan engellerle savaşır. Kazanır ya da kaybeder. Bu da hikayenin sonu.
Hayatının dengesini ya bir kaza ya da bir karar değiştirir. Örneğin bir yakınını
kazada kaybeder. Yeni bir hayat için hayatını kendi bozar. Bazen de başkalarının
kararıyla hayatı altüst olur. Aşık olabilir. Yani topu topu birkaç ihtimal var,
hayat o kadar karmaşık değil!

Kişinin hayatını belirleyen temel ilişki nedir?

- Hayatın seyrine göre değişir. Hastaysanız en önemli ilişki vücudunuzla.
Temelde en önemli ilişki kendimizle.

Filmlerde baş karakterin hep çocukluğuna dönülür ya, bütün iyiliklerin ve
kötülüklerin derininde anne baba yatar…

- Son 25 yılın filmlerinde gördüğüm en beter, rezil klişe işte bu: Çocukluk
travması. Elbette kişinin karakterinde bu travmaların payı vardır. Ama cinsel
tacize uğramış kardeşlerden biri fahişe diğeri rahibe olabilir. Önemli olan
kişinin olaya verdiği tepki. Bazen kimliği bu belirler. İç hesaplaşmayı
karakterin çocukluğuna dönmeden, izleyicinin gözüne sokmadan, ima ile resmetmek
çok çok zordur.

İç hesaplaşmayı iyi anlatan birkaç film örneği verir misiniz?

- Jack Nicholson’ın oynadığı About Schmidt, Sofia Coppola’nın yönettiği Lost in
Translation ve Paul Giamatti’nin oynadığı Sideways. Üçü de kişinin iç savaşını
başarıyla, çok zarif anlatır.

İyi hikayeyi ilk cümlesinden anlar mısınız?

- Anlarım ama yorum yapmam. Hangi karakteri geliştirmeliyim, diye sorduklarında
cevap vermem. Onları gereğinden fazla motive ya da demoralize edebilirim. O
yüzden baştan, soru sormayın, derim.

Seminerlerinizde sert ve korkutucu olduğunuz söyleniyor?

- Doğrudur çünkü aptallığa hiç tahammülüm yok.

Bu tavır daha mı motive edici?

- Sertliğim, yazarlığı hobi sanan naif öğrencilerden kaynaklanıyor. Sarsmak ve
yazmanın ciddiyetini anlatmak lazım. İyi yazarın renkli hayatı olamaz. En
iyileri bile, yıllarca ekmek parası için taksi şoförlüğü, garsonluk, bakıcılık
yapar. Orada burada dolaşan birinin yazmaya ve yaratıcılığa enerjisi kalmaz.
Yani amaçları renkli bir hayatsa bunu yazarak yapamazlar.

Seminerinize katılıp, bomba gibi senaryo yazıp zengin olma hayali kuranlar
çıkıyor mu?

- Onlara bütün yaratıcılıklarını alıp semineri terk etmelerini söylerim. Gidip
bilgisayar oyunu filan yazsınlar, çok para kazanırlar.

Öğrencileriniz müthiş filmler, diziler çekti, ödüller aldı. Başarılarıyla
gururlanıyor musunuz?

- Elbette. Ama onları ben yaratmadım. Hepsi çok yetenekliydi. Gerekli bilgiyi
ben olmasam, başka kaynaktan bulurlardı.

Yazacak hikayesi olan İstanbullulara ne diyeceksiniz geldiğinizde?

- Ne kadar farklı kültürlerden gelirsek gelelim hepimiz aynı geminin yolcusuyuz.
Hayatın anlamını bulmaya çalışıyoruz. Evrensel bir senaryo, kitap yazmak için
herkesi ilgilendiren konular bulmalılar. Kültürel, dinsel farklılıklardan
kurtulduğumuz anların öyküsünü yakalamak lazım.

CEO’LAR ÇALIŞANLARINI İKNA ETMEK İÇİN BANA GELİR

Holdingler ve CEO’lara da seminer veriyorum. Amaçları yazar olmak değil,
çalışanları motive ve ikna etmek, liderliklerine inandırmak. Kişi iki yöntemle
ikna edilir: Kanıtla veya hikayeyle. Örneğin Michael Moore bize Bush’un
aptallığını yüzlerce kanıtla anlattı. Diğer yöntem bir kişinin hayatını
hikayeleştirip bunu ikna için kullanmaktır. Firmalar çalışanlarını teknolojik
şovla iş koşullarının iyiliğine ikna edemediğini anladı, hikaye anlatmayı
öğrenmek istiyorlar.

KOMEDYENLER CİDDİ VE SİNİRLİ TİPLERDİR

Komedi çok ciddi bir iştir. Komedi yazarlarının çoğu ciddi ve asabidir.
Komedinin Oscar’da yeri yok, çünkü sosyal dengelere, kurumlara saldırır, dalga
geçer, küçük düşürür.